Cukrzyca w Polsce. Posłanka Elżbieta Gelert pyta, Ministerstwo odpowiada
Cukrzyca to jedna z najgroźniejszych i najczęściej występujących chorób cywilizacyjnych w Polsce. Szacuje się, że choruje na nią co dwunasty mieszkaniec naszego kraju, a liczba osób w stanie przedcukrzycowym lub niezdiagnozowanych rośnie. W obliczu rosnących wyzwań, posłanka Elżbieta Gelert skierowała do Ministerstwa Zdrowia interpelację dotyczącą sytuacji pacjentów z cukrzycą. Resort zdrowia odpowiedział obszernie na pytania, przedstawiając zarówno dokonane zmiany, jak i wyzwania.
📅 Refundacja leków: procedury coraz szybsze, ale droga do dostępności nadal długa
Jednym z największych problemów wskazanych przez posłankę był długi czas oczekiwania na refundację nowoczesnych leków – średnio 1943 dni. Ministerstwo wskazuje, że od 2022 roku nastąpił ponad dwukrotny spadek czasu procedowania wniosków refundacyjnych – z 479 do 229 dni. W przypadku leków przeciwcukrzycowych typu 2 średni czas rozpatrzenia wniosku w 2025 r. wyniósł 210 dni.
Resort zaznacza jednak, że znaczna część opóźnień wynika z działań firm farmaceutycznych, np. późnego składania wniosków, co nie zależy od administracji publicznej.
💉 Nowoczesne leki dostępne coraz szerzej
W ostatnich latach systematycznie zwiększa się dostępność nowoczesnych terapii. Najważniejsze zmiany to:
Bezpłatne leki flozynowe i inkretynowe dla seniorów (od 65. roku życia),
Rozszerzone wskazania refundacyjne dla empagliflozyny i gliptyn, od 2025 r. również dla dzieci od 6. roku życia,
Ułatwienia w dostępie do insulin długodziałających, poprzez rezygnację z restrykcyjnych kryteriów glikemii.
Wydatki NFZ na te grupy leków wzrosły kilkukrotnie: tylko na flozyny z 70 mln zł w 2021 r. do ponad 770 mln zł w 2024 r.
💰 Opłata cukrowa: ponad 1,4 mld zł i pytanie o przejrzystość
W 2024 roku wpływy z tzw. opłaty cukrowej przekroczyły 1,44 miliarda złotych. Z tej kwoty:
632 mln zł trafiło na refundację leków diabetologicznych,
440 mln zł – na paski glukometryczne,
prawie 3 mln zł – na refundację igieł insulinowych.
Pozostałe środki przeznaczono m.in. na:
Program KOS-BAR (dla osób z otyłością olbrzymią),
działania edukacyjne (portal Diety NFZ, Akademia NFZ),
rozwój konsultacji dietetycznych online,
promocję zdrowych nawyków żywieniowych i profilaktykę.
🏥 Reforma opieki: mniej szpitali, więcej ambulatoryjnie
Ministerstwo zapowiada kontynuację prac nad tzw. „Odwróconą Piramidą Świadczeń”, czyli przesunięciem leczenia z poziomu szpitalnego do podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) i opieki ambulatoryjnej (AOS). W praktyce oznacza to, że więcej diagnoz i terapii będzie realizowanych bliżej pacjenta, bez konieczności hospitalizacji.
Wydatki NFZ na diabetologię w AOS rosną: z 131 mln zł w 2021 r. do ponad 314 mln zł w 2024 r.
🎓 Edukacja: kampanie, portale, szkolenia
Działania edukacyjne prowadzone są przez:
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) i Centrum Dietetyczne Online,
Portal Diety NFZ (plany żywieniowe, e-booki, filmy, porady),
Akademię NFZ z materiałami wideo, quizami i szkoleniami dla dzieci i dorosłych.
W 2024 r. przeszkolono ponad 6800 pacjentów z cukrzycą i ich rodzin. Prowadzone są też ogólnopolskie szkolenia dla nauczycieli i pracowników szkół dotyczące postępowania z dziećmi chorymi na cukrzycę.
🧩 Wnioski: zmiany są, ale potrzeba większej skali i przejrzystości
Ministerstwo Zdrowia przedstawiło szerokie spektrum działań, które mają poprawić sytuację diabetyków. Jednak wiele propozycji – takich jak większe zaangażowanie farmaceutów i pielęgniarek, systemowe raportowanie wydatków z opłaty cukrowej czy edukacja w szkołach – pozostaje w sferze postulatów.
Posłanka Elżbieta Gelert wskazuje, że kluczowe jest systemowe podejście, a nie punktowe inicjatywy. Przy rosnącej liczbie pacjentów z cukrzycą i kosztach leczenia sięgających miliardów złotych, działania muszą być nie tylko skuteczne, ale też transparentne.
Pełna odpowiedź Ministerstwa Zdrowia na interpelację dostępna jest poniżej – dokument zawiera szczegółowe informacje o refundacjach, działaniach edukacyjnych, programach profilaktycznych i wykorzystaniu środków z opłaty cukrowej.
📄 [Kliknij tutaj, aby przeczytać odpowiedź Ministerstwa Zdrowia (PDF)] (załączony plik: i10876-o1)
