Kolejne produkty na Liście Produktów Tradycyjnych

Z dniem 12 lipca 2019, zgodnie z ustawą z dnia 17 grudnia 2004 r. o rejestracji i ochronie nazw i oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych oraz o produktach tradycyjnych, kolejne 4 produkty zostały wpisane na Listę Produktów Tradycyjnych prowadzoną przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Nowe produkty wpisane na Listę Produktów Tradycyjnych to:

– marchew po mazursku,

– plince z pomoćko,

– kartoflanka po wschodnioprusku,

– smarowidło z gęsi.

Poniżej krótka informacja o każdym z produktów:

Marchew po mazursku

Marchew po mazursku jest potrawą silnie zakorzenioną w odwiecznej, ludowej tradycji kulinarnej – skromnej, niewyszukanej, bez urozmaiceń, mówiąc wprost – ubogiej.  Prawdopodobnie już od XVI wieku, za sprawą niemieckich przesiedleńców, których rzesze nadciągały w pruskie strony, przywędrował zwyczaj spożywania marchwi oraz burego grochu okraszonych słoniną, który wszedł do stałego zestawu pożywienia ludności wiejskiej.

Sposób przyrządzania marchwi, tak jak i grochu oraz innych warzyw był na ogół monotonny i  prosty: odpowiednio rozdrobnione warzywa gospodyni gotowała w wodzie, często z dodatkiem boczku, cebuli i łączyła zasmażką z mąki. Tak, jak podają wszystkie przepisy na marchew po  mazursku.

Marchew po mazursku była powszechnie znana wśród ludności wiejskiej i miejskiej, nie tylko na Mazurach, ale również w całej międzywojennej Polsce dzięki opublikowaniu wzbogaconego, bardziej wyrafinowanego na nią przepisu przez Marię Ochorowicz Monatową, w 1926 r. Tym samym ta wiejska potrawa, wzbogacona i uszlachetniona trafiła na salony, jako doskonały, kremowy i aromatyczny dodatek do mięs.

Plince z pomoćko

Okrągłe placki ziemniaczane z twarożkiem śmietankowym podanym obok. Danie to, złożone z plinców, czyli placków ziemniaczanych i pomoćki, twarogowego-śmietanowego dodatku do plinców, jest jednym z popularniejszych dań Warmii i Mazur od kiedy zaczęto uprawiać tu masowo ziemniaki (XVIII w.). Przy czym posiada jedną cechę charakterystyczną: jest fuzją dwóch rodzajów jadła: tutejszych plinców, tradycyjnego jadła wiejsko-karczmianego oraz pomoćki należącej do tradycji przybyłej wraz z przesiedleńcami zza wschodniej granicy.  Można powiedzieć, że Plince z pomoćko, potrawa, która od końca wojny, czyli od 1945 roku na dobre wpisała się w stałe menu ludności warmińsko-mazurskiej, jest prawdziwym daniem z gatunku fusion.

Dziś Plince z pomoćko, danie wyraziste w smaku i sycące dzięki chrupiącym plackom i smakowitej okrasie z nabiału, są jednym z bardzo popularnych, lubianych i poszukiwanych dań serwowanych w karczmach, zajazdach i restauracjach znajdujących się na znanych szlakach turystycznych.

Kartoflanka po wschodnioprusku

Jest to mówiąc wprost zupa ziemniaczana.

Kartofle, kartoflanka, plince kartoflane, babka, szare kluski kartoflane, a nawet rozmaite kartoflane słodkości były dawniej na Warmii i Mazurach podstawą pożywienia.

Przepisów na mazurską lub wschodniopruską kartoflankę jest bardzo wiele, od najprostszych, po inne, wzbogacane różnymi dodatkami, zarówno w literaturze kulinarnej polskiej (Regionalne potrawy warmińsko mazurskie), choć głównie w książkach przywołujących dawne wschodniopruskie potrawy. Księga sióstr Doennig (Doennings Kochbuch), zawiera  nawet dwie receptury na kartoflankę – jasną i ciemną, w zależności od dodatków. Również w książce Małgorzaty Buttitta „Niezapomniana kuchnia Warmii i Mazur” pojawiają się dwa różne przepisy na kartoflankę, a jeden z cytowanych rozmówców opowiadał, że dodatkiem do kartoflanki bywała jedynie cebula, a tylko w lepszych okresach – pokrojona w kawałki wędzonka. Bardzo częstym dodatkiem była musztarda. Do takiej zupy Mazurzy dodawali często posiekaną kwaszoną kapustę i tak powstawała bardzo popularna tzw. kwaśna kartoflanka. Znano nawet mazurską kartoflankę na węgorzu.

Smarowidło z gęsi

Najważniejszymi produktami kulinarnymi z gęsi są tuszki oraz tłuszcz sadełkowy (zapasowy z jamy ciała), wykorzystywany do wyrobu smalcu, bardzo cenionego ze względu na nieporównywalne walory smakowe i dietetyczne oraz właściwości zdrowotne.  Bowiem o dawnym użyciu gęsiego smalcu świadczyć może całkiem bogaty dział medycyny ludowej, która od dawnych czasów zalecała gęsi jako remedium przeciw wielku schorzeniom, jak choroby stawów, kręgosłupa i dróg oddechowych. Dziś znani kucharze polecają gęsi smalec do smażenia, pieczenia i gotowania.  m.in ze względu ma nieprzeciętne walory smakowe Stosować go można do wszystkich rodzajów potraw-zarówno mięsnych jak i bezmięsnych w zależności od upodobań. Natomiast smarowidło z gęsi to nic innego jak odpowiednio doprawiony smalec z kawałkami mięsa lub z mięsną masą. Smarowidło, jak i sam czysty smalec, są poniekąd produktami wtórnymi, na który stać było i uboższych.  Doskonałe do odgrzania mięsa, zakonserwowania go. Gorące gęsie skwarki dodawano z upodobaniem do ziemniaków w  mundurkach, kraszono ziemniaki w plastrach. To także jeden z ulubionych dodatków do pieczywa.

Wnioski o wpis produktu na listę składa się do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Warmińsko-Mazurskiego, który dokonuje ich oceny i zgodności z dziedzictwem kulinarnym regionu. Pozytywnie zweryfikowane wnioski przesyłane są do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który jest odpowiedzialny za jej prowadzenie i uaktualnianie. Lista jest publikowana na bieżąco, na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Obecnie na liście w województwie warmińsko–mazurskim wpisanych jest 38 produktów.

Lista Produktów Tradycyjnych jest przewodnikiem po regionalnej kuchni polskiej, a także źródłem informacji na temat tradycji, sposobów wytwarzania oraz wyjątkowych cech najstarszych polskich przysmaków. Obecność na liście to także promocja produktu oraz pierwszy krok do podjęcia starań o certyfikaty unijne.

Na Listę mogą być wpisywane produkty rolne, spożywcze i napoje spirytusowe, których jakość lub wyjątkowe cechy i właściwości wynikać muszą ze stosowania tradycyjnych metod produkcji. Muszą one też stanowić element dziedzictwa kulturowego regionu, w którym są wytwarzane. Za tradycyjne metody produkcji uznaje się metody wykorzystywane co najmniej od 25 lat.

(wwim)