Ochrona bociana białego na Warmii i Mazurach – podsumowanie kluczowego projektu
Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie zakończyła trzyletni projekt, którego celem była poprawa warunków gniazdowania bociana białego na terenie województwa warmińsko-mazurskiego. Dzięki wsparciu finansowemu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wykonano szereg działań, które nie tylko zwiększyły bezpieczeństwo ptaków, lecz także uchroniły wiele budynków przed uszkodzeniami spowodowanymi ciężarem gniazd.
Spadek populacji bociana białego – powody i wyzwania
W ostatnich latach obserwuje się wyraźny trend spadkowy populacji bociana białego w Polsce. Wynika to przede wszystkim ze zmian w rolnictwie – osuszanie terenów podmokłych, zaprzestanie użytkowania łąk czy ich naturalne zarastanie prowadzą do zanikania tradycyjnych żerowisk tych ptaków. Na Warmii i Mazurach bociany wciąż nierzadko wybierają na miejsca lęgowe budynki gospodarcze, jednak remonty, wymiana pokryć dachowych, a także pogarszający się stan konstrukcji często powodują, że dotychczasowe gniazda stają się niebezpieczne zarówno dla ptaków, jak i mieszkańców. Zdarzają się również sytuacje losowe, takie jak upadek przeciążonych gniazd czy pękanie murów pod ich ciężarem.
Co udało się osiągnąć
W ramach projektu realizowanego w latach 2023–2025 RDOŚ zamontowała 33 wolnostojące słupy z platformami gniazdowymi oraz 19 platform dachowych. Tylko w ostatnim roku prac przygotowano 13 nowych, bezpiecznych stanowisk lęgowych w miejscowościach: Świdry, Siedliska, Wyłudy, Prawdowo, Wróbel, Grądzkie, Szarejki, Lądek, Siemionki, Kruzy, Lelkowo, Wawrochy i Szeszki.
Prace miały w dużej mierze charakter interwencyjny – prowadzone były tam, gdzie zaistniała pilna potrzeba przeniesienia istniejącego gniazda lub stworzenia dla bocianów zupełnie nowej, stabilnej konstrukcji.
Kolejne działania w latach 2026–2028
RDOŚ zapowiada, że działania na rzecz bocianów będą kontynuowane. W nowym projekcie zaplanowano montaż 45 wolnostojących słupów z platformami. Także ten etap zostanie sfinansowany przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej – tym razem w ramach umowy nr 359/2025/Wn14/OP-WK/D.
Jednocześnie mieszkańcy Warmii i Mazur są zachęcani do zgłaszania przypadków gniazd wymagających pilnej interwencji – zwłaszcza jeśli znajdują się na niestabilnych konstrukcjach lub zagrażają budynkom.
Bociany – ambasadorzy polskiej przyrody
Bocian biały jest w Polsce gatunkiem objętym ochroną ścisłą i wymaga ochrony czynnej. Pierwsze osobniki wracają z zimowisk już pod koniec lutego, a większość gniazd zaczyna być obsadzana w drugiej połowie marca i na początku kwietnia. Samce oznajmiają zajęcie gniazda charakterystycznym klekotaniem, które jest jednocześnie elementem rytuału godowego i sygnałem odstraszającym konkurentów.
Realizacja projektu w latach 2023–2025 była możliwa dzięki dofinansowaniu z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (umowa nr 180/2023/Wn-14/OP-WK/D). Ten sam fundusz wesprze działania RDOŚ w latach 2026–2028.
Dzięki kontynuacji programu Warmia i Mazury pozostaną jednym z najważniejszych regionów lęgowych bociana białego w Polsce – a symbol polskiej przyrody będzie miał zapewnione bezpieczne i stabilne miejsca do powrotu.
(red./RDOŚ Olsztyn)
