Pierwsza pomoc przy odmrożeniach — jak się chronić i gdzie uzyskać medyczną pomoc

Zima to wspaniały czas na aktywność na świeżym powietrzu — narty, snowboard, łyżwy czy sanki to świetny sposób na spędzenie czasu z rodziną i przyjaciółmi. Niestety niskie temperatury niosą też ryzyko odmrożeń, które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Sprawdź, jak zapobiegać odmrożeniom i co zrobić, jeśli do nich dojdzie — oraz gdzie znaleźć pomoc medyczną, kiedy Twoja przychodnia jest już nieczynna.

Odmrożenia — najczęstsze miejsca i czynniki ryzyka

Do odmrożeń najczęściej dochodzi w miejscach najbardziej odsłoniętych i słabiej ukrwionych, takich jak:

palce rąk i stóp

nos i uszy

policzki i broda

Odmrożenia mogą się pojawić nie tylko przy temperaturze poniżej 0°C — wiatr i wilgoć znacząco przyspieszają utratę ciepła, nawet przy temperaturach dodatnich. Dodatkowe ryzyko niosą ze sobą: brak jedzenia, odwodnienie, zmęczenie, choroby przewlekłe, jak cukrzyca. Szczególnie narażone są dzieci i osoby starsze.

Zapobieganie odmrożeniom — praktyczne zasady

Ubieraj się warstwowo — sięgaj po materiały, które izolują ciepło (np. wełna), i nie zapomnij o czapce, szaliku i rękawiczkach.

Bądź w ruchu — aktywność poprawia krążenie, a tym samym rozprowadza ciepło po organizmie.

Unikaj wilgoci — mokre ubrania szybciej odbierają ciepło; wybieraj wodoodporne ubrania i odpowiednie obuwie.

Ogranicz ekspozycję na wiatr — zasłaniaj twarz i uszy i staraj się trzymać w osłoniętych miejscach.

Ogrzewaj się stopniowo — zacznij od letniej wody i stopniowo zwiększaj temperaturę; bezpośredni kontakt z gorącym źródłem ciepła może być szokiem termicznym.

Uwaga: Alkohol nie ogrzewa organizmu — rozszerza naczynia krwionośne i przyspiesza utratę ciepła, co zwiększa ryzyko odmrożeń.

Stopnie odmrożenia i pierwsza pomoc

I stopień

Blada lub sinoczerwona skóra

Ból, pieczenie, obrzęk

Możliwe łuszczenie naskórka

II stopień

Skóra woskowobiała, sztywna

Po ogrzewaniu sinoczerwona

Pęcherze z płynem surowiczym, ból

III i IV stopień

Objawy martwicy tkanek — sinienie, brak czucia

W skrajnych przypadkach martwica obejmuje głębokie warstwy skóry lub nawet cały palec, nos czy ucho

Prawidłowe ogrzewanie odmrożonej skóry

Stopniowo ogrzewaj dotknięte odmrożeniem miejsca letnią wodą (ok. 40°C).
Nie przekłuwaj pęcherzy — nałóż jałowy opatrunek i chroń skórę przed dalszym uszkodzeniem.
Jeśli skóra pozostaje blada, fioletowa lub bez czucia pomimo ogrzewania — to może być oznaka martwicy tkanek i wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej.

Odmrożenia I i II stopnia zwykle dobrze się goją i nie pozostawiają blizn. Stosuje się preparaty na bazie wazeliny, gliceryny lub pantenolu. Odmrożenia III i IV stopnia wymagają pilnej interwencji lekarskiej i specjalistycznego leczenia.

Gdzie uzyskać pomoc medyczną poza godzinami pracy POZ?

Jeśli potrzebujesz pomocy medycznej po zamknięciu przychodni (wieczorem, w nocy, w weekend lub święta), możesz skorzystać z:

Nocnej i Świątecznej Opieki Zdrowotnej (NŚOZ) – bez skierowania i bez rezerwacji wizyty, dostępnej dla pacjentów ubezpieczonych w NFZ i przebywających na terenie Polski. Pomoc ta obejmuje nagłe zachorowania i ostre pogorszenia stanu zdrowia.

Najważniejsze zasady NŚOZ:

działa od poniedziałku do piątku od 18:00 do 8:00 następnego dnia

w weekendy i dni ustawowo wolne od pracy — całodobowo

nie musisz rezerwować wizyty

pomoc jest bezpłatna w ramach ubezpieczenia zdrowotnego

możesz skorzystać z niej niezależnie od miejsca zamieszkania lub deklaracji do POZ

👉 Poradnia może udzielić:

porady lekarskiej

zabiegów pielęgniarskich

e‑uzupełnień recepty lub zwolnień lekarskich gdy istnieje taka potrzeba

Wskazówka: adresy punktów Nocnej i Świątecznej Opieki Zdrowotnej znajdziesz na stronach oddziałów wojewódzkich NFZ:  https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/informacje-o-swiadczeniach/nocna-i-swiateczna-opieka-zdrowotna/

Telefoniczna pomoc medyczna

Jeśli nie wiesz, gdzie jest najbliższy punkt nocnej opieki zdrowotnej, zadzwoń do Teleplatformy Pierwszego Kontaktu (TPK) — 800 137 200 — bezpłatnie, również w językach polskim, angielskim, ukraińskim i w języku migowym.

W nagłych przypadkach — wezwanie pomocy

Jeśli stan zdrowia zagraża życiu (np. zatrzymanie oddechu, ciężkie urazy, silne krwawienie), dzwoń pod numer 112 lub 999 — to służby ratunkowe, które przyjadą z pomocą natychmiast.
Dbanie o siebie w zimie to nie tylko ciepłe ubrania — to również świadomość, jak rozpoznać odmrożenia, jak je leczyć i gdzie uzyskać pomoc, jeśli Twoja lokalna przychodnia już nie pracuje. Dzięki usługom NFZ, takim jak nocna i świąteczna opieka zdrowotna oraz Teleplatforma Pierwszego Kontaktu, pomoc medyczna jest dostępna przez całą dobę, nawet poza standardowymi godzinami przyjęć lekarzy.

(red./NFZ Olsztyn)