Przestępstwa z nienawiści rosną – Policja alarmuje

Według danych Komendy Głównej Policji, w okresie od 1 stycznia do 31 lipca 2025 r. odnotowano 543 stwierdzone przestępstwa motywowane uprzedzeniami. To aż o 159 więcej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku, kiedy było ich 384. Oznacza to wzrost o 41%.

Policja podkreśla, że przeciwdziałanie tego rodzaju czynom oraz uwrażliwianie społeczeństwa na różnorodność – rasową, etniczną, religijną czy światopoglądową – stanowią istotny element działań prewencyjnych i edukacyjnych formacji.

Definicja i kontekst prawny

Choć w polskim systemie prawnym nie funkcjonuje jednoznaczna definicja „przestępstwa z nienawiści”, w praktyce organy ścigania posiłkują się definicją Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE. Określa ona te czyny jako przestępstwa kryminalne wymierzone w osoby lub mienie, motywowane rzeczywistą bądź domniemaną przynależnością ofiary do określonej grupy społecznej.

Przestępstwa na tle nienawiści są przejawem dyskryminacji i naruszeniem podstawowych praw człowieka. W polskim prawie karnym przepisy penalizujące tego typu zachowania znajdują się m.in. w Rozdziale XVI i Rozdziale XXXII Kodeksu karnego. Obejmują one takie czyny jak: przemoc i groźby bezprawne (art. 119 k.k.), ograniczanie praw ze względu na przynależność wyznaniową (art. 194 k.k.), obrazę uczuć religijnych (art. 196 k.k.), propagowanie faszyzmu i totalitaryzmu (art. 256 k.k.) czy znieważenie grupy ze względu na rasę, narodowość czy wyznanie (art. 257 k.k.).

Hejt i mowa nienawiści

Choć samo pojęcie hejtu czy mowy nienawiści nie występuje wprost w przepisach, to tego typu zachowania mogą wyczerpywać znamiona zniesławienia (art. 212 k.k.) lub znieważenia osoby (art. 216 k.k.). Kluczowe jest ustalenie motywacji sprawcy i powiązania jej z cechami chronionymi ofiary, np. pochodzeniem, religią, orientacją seksualną czy tożsamością płciową.

Monitoring i nadzór

Z uwagi na wagę zjawiska, od 1 stycznia 2015 r. Policja prowadzi systemowy monitoring przestępstw z nienawiści. W strukturach funkcjonują koordynatorzy krajowi i wojewódzcy, którzy analizują dane i monitorują postępowania przygotowawcze. Zebrane informacje służą m.in. do oceny skali zjawiska, metod działania sprawców, a także do określania potrzeb szkoleniowych funkcjonariuszy.

Nadzór nad postępowaniami prowadzonymi przez Policję sprawuje prokuratura.

Nowe przepisy w kontekście wojny w Ukrainie

Od 16 kwietnia 2022 r. obowiązuje ustawa o szczególnych rozwiązaniach przeciwdziałających wspieraniu agresji na Ukrainę. Wprowadza ona m.in. odpowiedzialność karną za propagowanie symboli i nazw wspierających agresję Federacji Rosyjskiej. Przestępstwo to zagrożone jest karą grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat dwóch.

Dane: Biuro Komunikacji Społecznej Komendy Głównej Policji

(red.)