Ryba maślana pod lupą GIS – co powinni wiedzieć konsumenci i producenci

Ryba maślana to nazwa handlowa obejmująca kilka gatunków ryb. W Unii Europejskiej szczególnym wymogom podlegają dwa z nich: eskolar (Lepidocybium flavobrunneum) oraz kostropak (Ruvettus pretiosus). Ich tłuszcz, stanowiący około 20% masy ryby, zawiera estry woskowe, które są niestrawne dla ludzi i mogą powodować dolegliwości żołądkowo-jelitowe.

W związku z tym Główny Inspektorat Sanitarny opracował materiały informacyjne dla przedsiębiorców i konsumentów. Ulotki powstały we współpracy z Głównym Inspektoratem Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego PZH – Państwowym Instytutem Badawczym oraz Państwowym Instytutem Weterynaryjnym – Państwowym Instytutem Badawczym.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami sprzedaż ryb maślanych jest dozwolona, pod warunkiem spełnienia określonych zasad. W handlu detalicznym ryby te muszą być sprzedawane wyłącznie w opakowaniach jednostkowych lub zbiorczych oraz odpowiednio oznakowane. Etykieta powinna zawierać nazwę handlową i naukową gatunku, informacje o zalecanych metodach przygotowania oraz ostrzeżenia dotyczące możliwych, niepożądanych skutków zdrowotnych. Przykładowe komunikaty to m.in. informacja, że spożycie ryby maślanej może wywołać dolegliwości żołądkowo-jelitowe oraz zalecenie unikania spożycia na surowo.

Na przedsiębiorcach spoczywa obowiązek prawidłowej identyfikacji gatunku, co jest szczególnie istotne, ponieważ ryby te są często sprzedawane w postaci filetów lub plastrów i mogą być trudne do odróżnienia od innych gatunków. Zakłady gastronomiczne muszą stosować się do wytycznych dotyczących przygotowania ryby oraz informować konsumentów o możliwych skutkach jej spożycia, np. poprzez stosowne ostrzeżenia zamieszczone w menu lub na tablicach informacyjnych.

Rekomendowane metody przygotowania ryby maślanej mają na celu usunięcie jak największej ilości tłuszczu. Zaleca się usunięcie skóry i widocznego tłuszczu oraz przygotowywanie ryby w sposób maksymalnie redukujący jego zawartość, np. na grillu. W przypadku smażenia lub gotowania nie należy wykorzystywać pozostałości z patelni ani wywaru, ponieważ zawierają one największą ilość tłuszczu.

Materiały GIS zwracają również uwagę na zalecenia dotyczące spożycia. Osoby jedzące rybę maślaną po raz pierwszy powinny zacząć od niewielkiej porcji. W przypadku wystąpienia objawów żołądkowo-jelitowych zaleca się unikanie jej spożycia w przyszłości. Spożycie tych gatunków nie jest rekomendowane dla dzieci, osób starszych, kobiet w ciąży i karmiących piersią, osób z obniżoną odpornością oraz z problemami żołądkowo-jelitowymi.

Objawy po spożyciu ryby maślanej mogą pojawić się około dwóch godzin po posiłku i obejmować dolegliwości ze strony układu pokarmowego, od łagodnych i krótkotrwałych po ostrą biegunkę z nudnościami i wymiotami, trwającą od jednego do dwóch dni. W przypadku ich wystąpienia, zwłaszcza u osób z grup wrażliwych lub gdy objawy utrzymują się dłużej niż dwa dni, zalecany jest szybki kontakt z lekarzem.

Celem przygotowanych przez GIS ulotek jest zwiększenie świadomości zarówno konsumentów, jak i producentów oraz zapewnienie bezpiecznego obrotu i spożycia ryby maślanej zgodnie z obowiązującymi przepisami.

GOV_ulotka_ryba_maślana_-_dla_konsumentów

GOV_ulotka_ryba_maślana_-_dla_producentów

(red.)